Ëhei­arlegur l÷greglustjˇri

N˙ liggja fyrir sannanir um ■ann ˇhei­arleika sem einkennt hefur st÷rf L÷greglustjˇrans ß h÷fu­borgarsvŠ­inu. FrÚttir af annarri me­h÷ndlun mßls manns hjß l÷greglunni, sem er hßtt skrifa­ur Ý “HßskˇlaelÝtunni”, er ß annan veg en annarra borgara landsins er vÝsbending um ˇhei­arleg vinnubr÷g­ l÷greglustjˇrans.

St÷rf l÷greglustjˇrans einkennast af ■eim ˇhei­arleika sem kemur fram ■egar kŠrumßl sem berast l÷greglunni um l÷gbrot og ˇhei­arlega framkomu ■eirra sem taldir eru Ý flokki Š­ri stÚtta landsmanna eru ekki ranns÷ku­ og fßst ekki ranns÷ku­ ■rßtt fyrir margar Ýtrekanir.

Hinn ˇhei­arlegi L÷greglustjˇri ß h÷fu­borgarasvŠ­inu hefur ekki fengist til a­ lßta fara fram rannsˇkn ß kŠrumm ß hendur 7 dˇmurum vi­ hi­ Ýslenska rÚttarkerfi vegna undirlŠgjuhßttar l÷greglustjˇrans.

L÷greglustjˇrinn ß h÷fu­borgarsvŠ­inu hefur hunsa­ a­ lßta framkvŠma e­lilega rannsˇkn sakamßlanna fimm sem kŠr­ hafa veri­ vegna ■ess ˇtta og alvarlegra aflei­inga sem rannsˇknir mßlann myndi hafa Ý f÷r me­ sÚr fyrir rÚttarkerfi­ Ý landinu. Aflei­ingarnar yr­u slÝk ni­urlŠging ß Ýslensku rÚttarkerfi sem er gegn sřrt af spilling, m˙tu■Šgni og ÷­rum ˇhei­arleika sem finnst innan kerfisins.

Sannanir ■Šr sem fylgja ■eim 5 kŠrummßlum gegn 7 dˇmurum rÚttarkerfisins eru slÝk a­ l÷greglustjˇranum hrřs hugur vi­ aflei­ingum gegn rÚttarkerfinu ef rannsˇkn vŠri framkvŠmd.

L÷greglustjˇrinn ß h÷fu­borgarsvŠ­inu hefur ekki ■ora­ a­ fara Ý neinar a­ger­ir gagnvart undirritu­um vegna skrifa undirrita­s um kŠrumßlin. Ëtti l÷grelustjˇrans er s˙ vitneskja a­ ef hann/h˙n reynir einhverjar a­ger­ir opnar ■a­ fyrir upplřsingar sem l÷greglustjˇrinn vill ekki a­ ver­i opinberar um ■ß spillingu og ˇhei­arleg vinnubr÷g­ sem vi­gangast Ý hinu si­spillta stjˇrnkerfi hins Ýslenska FasistarÝkis.

┴kvŠ­i Ý hegningarl÷gum um refsingar vegna rangrar ßkŠru/sakargifta gegn a­ilum Ý Š­ri st÷rfum rÝkisins hefur l÷greglustjˇrinn ekki ■ora­ a­ beita vegna ■eirrar vitneskju a­ allar ßsakanir er fram kom Ý kŠrumßlunum eru sannar og ˇhrekjanlegar.

Ůa­/■au mßl sem upp komu og hafa veri­ Ý frÚttum um sÚrstaka me­h÷ndlun mßla eftir st÷­u manna Ý ■jˇ­fÚlaginu er s÷nnun fyrir glŠpsamlegu athŠfi L÷greglustjˇrans ß h÷fu­borgarsvŠ­inu ■.e. a­ ekki sÚu allir ■egnar landsins jafnir fyrir gildandi l÷gum og stjˇrnarskrß ■egar valdnÝ­ingar eins og l÷greglustjˇrinn ß h÷fu­borgarsvŠ­inu eru vi­ v÷ld.

Ůa­ er engin undrun ■ˇtt l÷gbrot og glŠpir ■rÝfist Ý umbo­i slÝks l÷greglustjˇra sem heldur hlÝf­arskildi yfir ■egnum ■jˇ­fÚlagsins sem hann/h˙n telur Š­ri verur en a­ra ■egna ■jˇ­fÚlagsins.

L÷greglustjˇrinn ß h÷fu­borgarsvŠ­inu hefur ekki geta­ afsaka­ sig me­ ■vÝ a­ hafa ekki vita­ hver herfur rita­ ■Šr greinar sem birtar hafa veri­ ■vÝ ■Šr eru allar undir fullu nafni.

ReykjavÝk 29. desember 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

Fv. skipstjˇri


═slenskir okrarar.

┴ ═slandi er hluti af stÚtt manna sem stundar ■a­ sem kalla­ er smßs÷luverslun (ekki heildverslun). Ůa­ er sala ß řmsum varningi sem hinir almennu borgara eru taldir ■urfa. Ůessi tiltekni hluti verslunarmanna sem fellur undir ■a­ sem kallast “═slenskir okrarar” eru ■a­ ■eir sem sÝfellt auglřsa v÷rur sÝnar me­ foror­unum “TAXFREE” e­a varan til s÷lu me­ 20% til 90% afslŠtti.

Ůessar auglřsingar eru yfirlřsing frß ■essum verslunarm÷nnum til ═slendinga um a­ ■eir sÚu svo heimskir a­ ■eir rj˙ki upp til handa og fˇta vi­ auglřsingarnar og kaupi v÷rurnar jafnvel ■ˇtt ver­i­ hafi veri­ hŠkka­ en ekki lŠkka­.

Ůegar Ý auglřsingum felst a­ nřjar v÷rur sÚu a­ koma og ver­i seldar ß lŠkku­u ver­i er ■a­ skřlaus yfirlřsing um ■a­ okur sem ß sÚr sta­ hjß verslunareigendum.

Ef ═slendingar hugsu­ a­eins ß­ur en ■eir rj˙ka til og kaupa v÷rur sem eru auglřstar me­ allt a­ 90% afslŠtti mŠttu ■eir huglei­a hve m÷rg hundru­ % (prˇsent) ßlagning kaupmanna er ß v÷runa ■vÝ varhugavert er a­ hugsa sem svo a­ kaupmennirnir sÚu a­ kaupa inn v÷rur sem ■eir selji okkur ß lŠgra ver­i en innkaupsver­i­ sÚ. Or­i­ TAXFREE Ý auglřsingum er undarlegt or­atiltŠki.

Or­i­ TAXFREE merkir Ý flestum tungumßlum a­ skattur hins opinbera (s÷luskattur e­a vir­isaulkaskattur) sÚ felldur ni­ur. Erlendir rÝkisborgarar fß ■essa skatta endurgreidda Ý m÷rgum rÝkjum ■egar ■eir fara ˙r landi me­ verslunarv÷runa sÝna. Ůetta or­atiltŠki kaupmanna vir­ist ■vÝ vera villandi auglřsing ef ekki l÷gbrot Ý auaglřsingum, til hinna almennu borgara, ■vÝ a­eins Al■ingi ═slendinga getur fellt ni­ur skatta. Ver­ur ■a­ a­ teljast lÚlegt eftirlit stjˇrnvalda a­ hafa ekki st÷­va­ ■essa TAXFREE-vitleysu kaupmann fyrir m÷rgum ßrum.

Ef hugleitt er a­ frß sumum verslunum eru auglřsingar um stˇrafslßtt ß v÷rum nßnast allt ßri­. Ef teki­ er tillit til hins mikla kostna­ar sem verslunareigendur leggja fram Ý ■essum afslßttar auglřsingum sÝnum mß gera rß­ fyrir a­ 200% til 300% (prˇsent) ßlagning sÚ ß v÷runum e­a meira.

Ůessi vi­skiptamßti sumra kaupmanna me­ afslßttars÷lum sÝnum er lÝtilsvir­ing vi­ vi­skiptamenn sÝna og ■eim (verslunareigendum) til smßnar. ═ sumum auglřsingum kaupmanna kemur fram hva­ varan var talin hafa kosta­ ß­ur og sÝ­an lŠkka­ ver­ sem kalla­ er tilbo­sver­ e­a a­rar ßlÝka afskrŠmingar ß ver­i.

┴ fyrrihluta sÝ­ustu aldar var ekki leyfilegt a­ vera me­ afslßttars÷lur (˙ts÷lur) allt ßri­ eins og n˙ vir­ist vera tÝska. Hvort ßstŠ­an sÚ a­ kaupmenn standa undir stˇrum hluta af kostna­i vi­ frambo­ ■ingmanna me­ styrkjum sem heimfŠra mß undir m˙tur Ý si­spilltu samfÚlagi er samviskuspurning ■jˇ­arinnar.

Er ■a­ ver­ugt verkefni fyrir Al■ingi a­ koma ß skynsamlegum reglum um vi­skiptahŠtti og loka fyrir svona si­spilltan vi­skiptamßta eins og vi­gengst me­ okurauglřsingunum.

ReykjavÝk 14. desember 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

fv. skipstjˇri


═slenskt rÚttarfar.

Forma­ur dˇmarafÚlags var ˇhress Ý sjˇnvarpsvi­tali me­ afskipti Pˇlverja af mßlum ═slendinga hjß dˇmstˇlnum sem fjallar um mßlefni Ýslenska dˇmskerfisins.

Af ummŠlum hans mßtti draga ■ß ßlyktun a­ Ýslenskt rÚttarfar vŠri betra og rÚttlßtara en Pˇlskir dˇmstˇlar a­ hans mati.

ŮvÝ mi­ur er ■a­ svo a­ ˙rskur­ir dˇmstˇla ß ═slandi eru ekki samkvŠmt gildandi l÷gum heldur einkennast af hefnigirni dˇmara gegn mßlsa­ilum er lenda Ý ■vÝ a­ ■urfa a­ sŠkja rÚtt sinn fyrir Ýslenskum dˇmstˇlum. Ůrßtt fyrir a­ fyrir liggi fimm kŠrur hjß l÷greglunni ß h÷fu­borgarsvŠ­inu, og hafa legi­ ■ar Ý nokkur ßr, hefur ekki fengist fram rannsˇkn ß kŠrunum hjß l÷gregluyfirv÷ldum vegna ■ess a­ rannsˇkn myndi lei­a Ý ljˇs svo alvarleg l÷gbrot, af hßlfu hinna kŠr­u dˇmara, sem framin hafa veri­ Ý Ýslensku rÚttarkerfi. Stjˇrnv÷ld og Al■ingi hafa gert allt til ■ess a­ svŠfa mßlin vegna ■eirrar ni­urlŠgingar sem stjˇrnv÷ld og dˇmskerfi­ yr­i fyrir ef sannleikurinn kŠmi fram vi­ rannsˇkn mßlanna um ˇhei­arlega afgrei­slu dˇmstˇla sem kalla mß utanlagadˇma. Dˇms˙rskur­i sem ekki eru bygg­ir ß gildandi l÷gum Ý landinu heldur hefnigirni dˇmara.

Ůa­ svÝvir­ilegasta vi­ ■etta er a­ eitt mßlanna var­ar ni­urst÷­u HŠstarÚttar ═slands sem ekki getur fari­ a­ gildandi l÷gum.

Smßn Ýslenska rÝkisins Ý ■essum fimm kŠrum, sem lag­ar hafa veri­ fram, kom m.a. fram Ý ■vÝ a­ l÷greglan ger­i tilraun til ■ess a­ komast inn Ý Ýb˙­ undirrita­s ß ˇl÷glegan hßtt vegna bla­agreina sem hafa veri­ birtar ß blogginu um ■essi l÷gbrot dˇmaranna. Greinarnar voru einnig sendar rß­uneytum, dˇmstˇlum og ■ingm÷nnum. Hneisa l÷greglunnar vegna ■essarar farar ■eirra er slÝk a­ ■eir hafa ekki bˇka­ neitt um smßnarf÷rina Ý dagbˇk l÷greglunnar. H˙sv÷r­ur Ý h˙sinu er til vitnis um smßnarf÷r l÷greglunnar.

Ůa­ sem vekur undrun manna ß vi­br÷g­um stjˇrnvalda vi­ ■eim fimm ßkŠrum sem lag­ar hafa veri­ fram, ß hendur 7 dˇmurum hins Ýslenska rÚttarfars, a­ stjˇrnv÷ld hafa hunsa­ a­ rannsaka mßlin ■rßtt fyrir a­ hafa ßkvŠ­i Ý hegningarl÷gum um refsingar fyrir rakalausar ßsakanir ß hendur embŠttismanna. ┴stŠ­an fyrir kjarkleysi stjˇrnvalda l÷greglurÝkisins ═slands er a­ r÷kin sem l÷g­ hafa veri­ fram me­ kŠrunum eru s÷nn og ˇhrekjanleg. A­ mati stjˇrnvalda l÷greglurÝkisins er ■÷gn betri kostur og reyna a­ svŠfa mßlin me­ a­ger­arleysi Ý von um a­ undirrita­ur drepist kominn hßtt ß nÝunda ßratuginn.

═slenskt rÚttarfar er ekki betra en ■a­ sem sagt hefur veri­ um svok÷llu­ bananlř­veldi. Si­spilling og hugsanlega m˙tu■Šgni er rÝkjandi ß m÷rgum svi­um Ýslensks samfÚlags.

┴­ur send vi­v÷run er Ý fullu gildi og styttist Ý a­ger­ir ef a­ilar sjß ekki sˇma sinn Ý a­ rannsaka mßlin og bŠta ■a­ tjˇn sem hefur or­i­.

ReykjavÝk 11. desember 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

Fv. skipstjˇri


Dagur Ýslenskrar tungu

Einn dagur ßrsins er kalla­ur ■essari spaugilegu framsetningu og vir­ist alltaf sem um sÚ a­ rŠ­a jara­f÷r ■essa tungumßls er kalla­ er Ýslenska.

Me­ vÝsan til ■eirrar hß­ungar sem Ýslenskt mßl ver­ur fyrir af framßm÷nnum ■jˇ­arinnar er ljˇst a­ Ýslenskt tungumßl lÝ­ur undir lok innan ekki langs tÝma.

Er l÷ngu tÝmabŠrt fyrir rß­amenn ■jˇ­arinnar sem flagga ■essu frŠga tungumßli einu sinni ß ßri a­ hefja ■egar Ý sta­ a­ger­ir ■egar Ý sta­ lÝkt og ßtti sÚr sta­ ß ßrunum 1930 til 1950 til bjargar tungumßlinu er kalla­ var Ýslenska. S˙ a­ger­ vir­ist hafa tekist vel ■vÝ miki­ af erlendu angurefni var losa­ ˙r mßlinu. Eitt frŠgasta dŠmi­ ˙r ■eirri barßttu er ßbaending eins af skˇlameisturum er hann ■uldi yfir nemendum sÝnum “Vi­ notum ekki or­i­ a­ bruge (d÷nsku sletta) heldur br˙kum or­i­ a­ nota. Slettararnir skyldu snei­ina og ■essi danska sletta datt uppfyrir hjß fˇlki.

Ůa­ er e­lilegt a­ mßli­ ■rˇist vi­ tilkomu nřrra ■ßtta Ý tilverunni sem ■arfnast skřringa s.s. tŠkninřjunga og ■rˇunar ■ßtt Ý lÝfinu en ˇafsakanlegt er afskrŠming tungumßlsins eins og einn frÚttama­ur Ý Ý■rˇttum ß St÷­ 2 vi­hefur. Allt sem hann kemur nßlŠgt og ˙tskřrir er anna­hvort GEGGJAđ e­a GEđVEIKT og ■egar hann birtist ß skjßnum vir­ist hann vera ge­veikur samkvŠmt framkomu og ˙tliti.

Ekki mß gleyma ■eim fj÷lda erlendra slanguryr­a sem margir nota til a­ lřsa kunnßttu sinni Ý erlendum tungumßlum og upplřsa ■ar me­ skort ß skynsemi ■egar ■eir kom fram Ý ljˇsvakami­lum.

Me­ vÝsan til ßhrifa er stjˇrnv÷ld gŠtu haft ß jßkvŠ­a ■rˇun tungumßlsins er a­ allt fj÷lmi­laefni ver­i ritsko­a­ lÝkt og gert er hjß erlendu sjˇnvarpsst÷­vum ■ar sem greinilega kemur fram a­ or­ og setningar eru ■urrka­ar ˙t e­a rugla­ar ■egar ˇŠskilegt or­afar er nota­ af ■eim sem fram kemur. Stjˇrnv÷ld Šttu a­ setja stÝfar reglu fyrir leyfi til reksturs fj÷lmi­la um a­ Ýslenskt mßl sÚ nota­ en ekki f˙ll kokteill Ýslensku og erlndra slanguryr­a. Me­ ■vÝ mˇti vŠri hŠgt a­ fyrirbyggja heimskulega tjßningarbreytingu ß Ýslenskum or­um eins og frÚttama­urinn gerir og margir Ýslendingar ■egar neikvŠ­ or­ eru notu­ jßkvŠtt eins og geggja­ og ge­veikt ßsamt fleiri neikvŠ­ra or­a sem notu­ eru hafa fengi­ breytingu hjß sumum ═slendingum.

Ůa­ yr­i of langur listi til birtingar a­ setja fram ÷ll ■au or­ ˙r erlendum tungumßlum sem notu­ eru af fˇlki Ý sřndarmennsku sinni til a­ sřna kunnßttu sÝna Ý erlendum tungumßlum.

Ef stjˇrnv÷ld breg­ast ekki vi­ og reyna a­ st÷­va ÷fug■rˇun tungumßlsins ver­ur ßrlegur “DAGUR ═SLENSKRAR TUNGU” minningardagur um merkilegt tungumßl Ý framtÝ­inni.

ReykjavÝk 17. Nˇvember 2019.

Kristjßn S Gu­mundsson

Fv. skipstjˇri


M˙gŠsing.

Hßlfsannleikur frÚttamanna hefuur leitt til m˙gŠsinga Ý gar­ RÝkisl÷greglustjˇra.

LÚlegir frÚttamenn hafa ekki haft vit (e­a gert af ßsetningi til m˙gŠsinga) ß ■vÝ a­ spyrja alla ■ß sem kalla­ir hafa veri­ fyrir Ý frÚttum “um hva­a” l÷gbrot RÝkisl÷greglustjˇri hafi frami­ sem valdi­ geti starfsmissi hans.

Ůeir sem muna eftir stofnun embŠttis RÝkisl÷greglustjˇra fyrir nßlŠgt 20 ßrum muna eftir ■vÝ a­ ˇßnŠgja var me­ skipan RÝkisl÷greglustjˇrans ■ar sem svo virtist a­ hann vŠri ekki rÚttu megin Ý pˇlitÝk.

SÝ­an hefur aldrei veri­ fri­ur me­ starf hans af hßlfu mˇtmŠlenda sem alltaf ■ykjast vita betur en hann.

Ůa­ sem vekur fur­u er a­ Ý ÷llum ßs÷kunum og mˇtmŠlum hefur hvergi komi­ fram a­ RÝkisl÷greglustjˇri hafi broti­ l÷g me­ sÝnum a­ger­um heldur vir­ist sem hann hafi ekki hlřtt skipunum frß undirm÷nnum sÝnum.

Er hÚr me­ skora­ ß ■ß hßva­aseggi innan l÷greglunnar sem hŠst vŠla um afs÷gn RÝkisl÷greglustjˇra a­ ■eir leggi fram sannanir fyrir l÷gbrotum hans e­a bi­jist afs÷kunar ß frumhlaupi sÝnu. Ůa­ er al■ekkt frß mannleysum mannkynsins a­ stofna til m˙gŠsinga ■egar vi­komandi Šsingamenn fß ekki a­ rß­a fer­inni og sko­anir ■eirra eru ekki n˙mer eitt ß listanum.

═ frÚttum hefur komi­ fram a­ um sÚ a­ rŠ­a eitthva­ er var­ar bÝlamßl l÷greglunnar og fatamßl. Ůegar upplřst var um ßkvŠ­i laga sem skylda­i RÝkisl÷greglustjˇra til a­ skila tiltekinni fjßrhŠ­ til rÝkisins vegan bÝlamßla ß hverju ßri var eins og or­i­ hef­i ketilsprenging hjß hinum Šstu l÷greglustjˇrum ■vÝ ekki hefur veri­ minnst ß bÝlaokur RÝkisl÷greglustjˇra sÝ­an.

Ůa­ er lÚtt verk hjß m˙gŠsingam÷nnum a­ sverta mannor­ fˇlks me­ f÷lskum fylllyr­ingum eins og vir­ist stefnt a­ me­ ■essum m˙gŠsingum innan l÷greglunnar. Ůegar margir vilja rß­a (stjˇrna) ver­ur a­ lokum stjˇrnleysi. Ůa­ hefur aldrei veri­ tali­ til bˇta a­ hafa marga skipstjˇra ß sama skipi og eins er ■a­ me­ stjˇrn l÷greglunnar.

Ůegar L÷greglustjˇrinn ß h÷fu­borgarsvŠ­inu hefur ekki sinnt st÷rfum sÝnum samkvŠmt ßkvŠ­um laga var­andi rannsˇkn 5 kŠrumßla ß hendur dˇmurum, vegan l÷gbrota vi­ st÷rf sem dˇmarar hafa framkvŠmt, af ˇtta vi­ ■a­ hneyksli sem ■a­ ylli Ý rÚttar- og stjˇrnkerfinu ■egar upplřst yr­i um skipulag­a glŠpastarfsemi sem vi­gengst innan dˇmskerfisins er ljˇst hvar spillingin er. Spillingin er hjß ■eim sem telja a­ a­rir sÚu spilltir ■egar ■egar ■eir ■ora ekki a­ fara a­ l÷gum eins og l÷greglustjˇrinn ß ReykjavÝkursvŠ­inu (H÷fu­borgarsvŠ­inu).

L÷greglustjˇrinn ß H÷fu­borgarsvŠ­inu hefur ekki ■ora­ a­ stefna/ßkŠra undirrita­an fyrir greinaskrif um st÷rf sÝn og l÷greglunnar af ˇtta vi­ a­ allur sorinn Ý st÷rfum dˇms og rÚttarkerfisins kŠmi fyrir almenningssjˇnir ■egar skřrslur yr­u teknar vegan mßlanna.

Ůrßtt fyrir ßkvŠ­i hegningarlaga um rangar meintar sakargiftir ß hendur l÷gbrjˇtum dˇmskerfisins hefur l÷greglustjˇrinn ekki ■ora­ Ý a­ger­ir vegan ■eirrar vitneskju er liggja fyrir Ý framl÷g­um g÷gnum a­ allar ßkŠrur ß hendur dˇmurum eru sannar.

Au­vir­ulegur og Šrulaus L÷greglustjˇri ß H÷fu­borgarsvŠ­inu Štti a­ vera fyrstur til a­ segja af sÚr embŠtti vegan spillingar og l÷gbrota Ý starfi. RÚtt ■ykir a­ benda L÷greglustjˇranum ß h÷fu­borgarsvŠ­inu ß a­ agagvald stjˇrnvalda nŠr svo langt sem l÷g leyfa en sÚu ■egnarnir ekki var­ir fyrir glŠpum af hßlfu stjˇrnenda landsins (■rÝh÷f­a ■ursanum) fŠrist refsivaldi­ til ■eirra einstaklinga sem stjˇrnv÷ld hafa broti­ ß og vÝsast ■ar til fyrri vi­varana til stjˇrnvalda.

ReykjavÝk 25. september 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

fv. skipstjˇri


FrÚttamennska og falsfrÚttir.

Sannleikurinn ■vŠlist fyrir frÚttam÷nnum e­a ˇsannindin seljast betur.

═ marga mßnu­i hafa Ýslenskir frÚttamenn haft frammi svÝvir­ingar um forseta BandarÝkja Nor­ur AmerÝku og stjˇrnv÷ld ■ar Ý landi fyrir framkomu sÝna gagnvart fˇlki sem hefur vilja­ komast til BNA frß Mexico og vÝ­ar. Helstu r÷k Ý frÚttunum hafa veri­ har­ar ßk˙rur ß stjˇrnv÷ld BNA vegna a­skilna­ar barna og foreldra vi­ landamŠrin.

FrÚttamenn hafa ekki haft fyrir ■vÝ a­ skřra frß sta­reyndum Ý mßlunum.

Af hßlfu BandarÝkjanna var fari­ ˙t Ý ■a­ a­ framkvŠma svokalla­ar DNA rannsˇknir ß hinum svok÷llu­u foreldrum og hugsanlegum b÷rnum ■eirra. Vi­ slÝkar rannsˇknir kom fram a­ hinir svok÷llu­ foreldrar gßtu ekki veri­ ■a­ (lÝffrŠ­ilegir foreldrar) samkvŠmt DNA rannsˇknum og ■a­ sem verra var a­ fram kom a­ sum b÷rnin komu oftar en tvisvar me­ nřjum og nřjum falsforeldrum. H÷f­u ■essi b÷rn veri­ seld Ý hendur falsforeldra Ý von um a­ falsforeldrarnir fengju landvistarleyfi ef ■au kŠmust yfir landamŠrin. Er ■ar komin skřringin ß ■vÝ a­ enn eru b÷rn Ý v÷rslu BandarÝskra yfirvalda ■ar sem ekki hafa fundist neinir lÝffrŠ­ilegir foreldrar barnanna sem Ý sumum tilvikum hafa fari­ fleiri en eina fer­ yfir landamŠrin.

FalsfrÚttamennska eins og vi­h÷f­ hefur veri­ Ý ■eim eina tilgangi a­ sverta stjˇrnv÷ld Ý USA Ý ■essum mßlum sřnir hva­ roti­ hugarfar břr a­ baki margra ˇsannra frÚtta sem dreift er sem heil÷gum sannleika.

VŠri miki­ fengi­ ef Ýslenskir frÚttamenn sneru sÚr a­ ■vÝ a­ birta sannar frÚttir erlendis frß og af innlendum vettvangi en lÚtu ekki falskar upplřsingar frß sÚr fara a­eins vegna ■ess a­ falsfrÚttir seljast betur sem ŠsifrÚttir en sannleikurinn. A­ auki er ßstŠ­a falsfrÚtta pˇlitÝskur ofstopi sem hrjßir margan frÚttamanninn/konuna.

5. september 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

fv. skipstjˇri


L÷g um eignarrÚtt ß landi.

Af hßlfu stjˇrnvalda hefur komi­ upp umrŠ­a um breytingar ß l÷gum um eignarrÚtt ß landi (■urrlendi) ß landsvŠ­i ═slands. Er ■a­ l÷ngu tÝmabŠrt og komi­ tilvali­ tŠkifŠri til a­ allir ═slendingar ver­i jafnir gagnvart l÷gum.

Setja ■arf l÷g er tryggja eignarrÚtt ═slendinga yfir ■eim au­Šfum er felast Ý ■eim hluta ■urrlendis jar­ar er tali­ er tilheyra ═slandi eins og gert var me­ l÷gum um yfirrß­ rÝkisvaldsins yfir hafsvŠ­inu umhverfis landi­ ■ˇtt alvarlegir gallar hafi komi­ fram Ý framkvŠmd ■eirra laga sem ■arf a­ lagfŠra var­andi rÚtt ˙tger­armann til framsals ß vei­irÚttindum. ═ nřjum l÷gum ■urfa a­ koma fram eftirfarandi atri­i.

1. gr. laganna hljˇ­i svo: Allt ■urrlendi ═slands, ■.m.t. allar eyjar og sker er falla ■ar undir svo og ÷ll au­Šfi (ver­mŠti) Ý j÷r­u e­a jar­vegi landsins auk svokalla­ra vatnsrÚttinda og vei­iheimilda Ý ßm og v÷tnum svo og jar­varmi er eign ═slendinga (Ýslenska rÝkisins). Komi til stŠkkunar ■urrlendis ═slands vi­ eldgos e­a a­rar hreyfingar jar­skorpunnar fellur ■a­ ■urrlendi sjßlfkrafa undir ■jˇ­areign ═slendinga. Ůeir sem eru ■inglřstir eigendur a­ einhverjum landspildum er tilheyra ═slandi vi­ gildist÷ku laganna fß b˙seturÚtt ß j÷r­um ßn leigugjalds til 25 ßra frß gildist÷ku laganna en ßn hlunninda Ý vei­irÚtti Ý ßm og v÷tnum e­a villtum dřrastofnum, vatnsrÚttinda til annarra nřtingar s.s. raforkuframlei­slu, jar­varma svo og mßlma e­a nřtingu annarra ver­mŠtra efna sem finnast Ý j÷r­u. Heimilt skal a­ semja vi­ leigjendur lands um nřtingu fallavatna er renna um landi­ sem getur nřst ■eim vi­ t.d. fiskeldi.

2.gr. Hva­ var­ar eignarrÚttarßkvŠ­i stjˇrnarskrßr hins Ýslenska lř­veldis um vernd eignarrÚttar er ■a­ fellt ˙r gildi hva­ var­ar eignarrÚtt ß landi. N˙verandi ßkvŠ­i um eignarrÚtt ß landi er byggt ß ■eim grunni ■egar herna­arofbeldi var stˇr ■ßttur Ý samskiptum landsmanna og jar­arb˙a.

3.gr. ┴b˙endur jar­a sem skrß­ar eru Ý eigu annarra en rÝkisins fyrir gildist÷ku laganna fß 25 ßra rÚtt til b˙setu eftir gildist÷ku laganna ß j÷r­u og nřtingu jar­a til b˙reksturs ßn allra Ýtaka s.s. vinnslu jar­efna, jar­varma, mßlma Ý j÷r­u, vatnsrÚttinda , vei­ar villtra dřrategunda. ═slenska rÝkisvaldi­ fŠr heimild til a­ leigja og innheimta leigu (grei­slu) fyrir afnot af landi eftir stŠr­ ■ess og notagildi ■eirra landeigna sem skrß­ar voru Ý eigu annarra en rÝkisvaldsins fyrir gildist÷ku laganna eftir a­ 25 ßr eru li­in frß gildist÷ku laganna. ═ leigu jar­ar felst nřtingarrÚttur leigutaka ß landinu til hvers konar starfsemi sem fellur innan gildandi laga ß ═slandi. LeigutÝmi ver­ur samkomulag ß milli leigutaka og stjˇrnenda ■eirrar stofnunar er fer me­ mßlefni rÝkisjar­a me­ opinn m÷guleika ß framlengingu leigusamnings a­ ˇsk leigutaka. Eftir gildist÷ku laga ■essara ver­a allar jar­ir ß landinu rÝkisjar­ir. Skipa skal ■rjß menn til a­ ßkvar­a sanngjarnt leiguver­ fyrir jar­irnar sem skal vera bundi­ vi­mi­unarvÝsit÷lu eftirlauna rÝkisstarfsmanna. ┴kvŠ­i ■etta ß vi­ um allar jar­ir og tekur strax gildi fyrir ■Šr jar­ir sem eru Ý eigu rÝkisins fyrir gildist÷ku laganna en eftir 25 ßr ß ÷­rum j÷r­um.

4.gr. Mannvirki s.s. h˙s o.fl. sem reist er ß leiguj÷r­ telst eign leigjanda jar­ar og mß hann selja ■a­ til ■ess er tekur vi­ leigu jar­arinnar e­a annarra me­ ■eim kv÷­um er fylgja leigu ß j÷r­.

5.gr.á Eftir gildist÷ku laga ■essara er ÷ll sala e­a framsalsleiga ß b˙seturÚtti jar­a ˇl÷gleg nema me­ millig÷ngu starfsmanna ■eirrar rÝkisstofnunar sem fer me­ mßlefni jar­anna. Brot ß ßkvŠ­i ■essarar greinar um ˇl÷glegt framsal jar­ar var­ar sektum er nema tveggja ßra leiguver­i jar­ar og riftun b˙setusamnings.

((Me­ l÷gum ■essum er svokalla­ur eignarrÚttur einstaklinga e­a fyrirtŠkja ß landi afnuminn. Ůa­ sem kalla­ hefur veri­ eignarrÚttur ß landi er arfur frß gamalli tÝ­ ■egar valdarßn Ý skjˇli ofbeldismanna rÚ­i ■vÝ hva­ talinn var eign sem menn s÷lsu­u undir sig me­ ofbeldi og oft Ý skjˇli herna­ar. Ůa­ sem rÚttlŠtir ■ennan gj÷rning um eignarnßm ß landi er framfer­i stjˇrnvalda ß ═slandi vi­ tilkomu Surtseyjar ■ar sem landnßm einstaklinga var banna­ svo og rÚtt rÝkisvaldsins til ■ess a­ eigna rÝkinu allsherjar eignarÚtt yfir hafsvŠ­inu umhverfis Ýsland til nřtingar vi­ fiskvei­ar svo og vinnslu jar­efna af hafsbotni. Ekki er um eignauppt÷ku a­ rŠ­a vi­ ■essa lagasetningu heldur lei­rÚttingu ß valdnÝ­slu ofbeldis manna ß fyrri ÷ldum)).

Engin persˇna ß land nema sem sameigandi landsmanna Ý rÝkiseign og er ■egn vi­komandi rÝkis, ═slands. Er ■arna a­eins um formbreytingu ß ■vÝ sem kalla­ hefur veri­ eign og ekki kemur til ■ess a­ neinar bŠtur ver­i greiddar fyrir formbreytinguna. EignarÚttur ß landi me­ valdbo­i einstaklinga e­a ofbeldi fyrri alda er li­in tÝ­ og ß sÚr enga sto­ Ý raunveruleikanum Ý n˙tÝma samfÚlagi. EignarrÚttur Ý formi yfirrß­a yfir ver­mŠtum me­ a­sto­ ofbeldis hefur aldrei veri­ vi­urkenndur eignarrÚttur eins og eignarnßm ß landi er byggt upp ß. Speki indÝßna BandarÝkja Nor­ur AmerÝku ■ar sem ■eir segjast ekki eiga neitt land heldur hafa ■a­ a­ lßni er grundv÷llur si­menningar ßn ofbeldis.

Hin sÚrkennilega krafa sumra landsmanna a­ ■eir eigi ÷ll ver­mŠti sem finnast Ý e­a ß ■vÝ landsvŠ­i sem ■eir telja sig eiga er arflei­ frß ofbeldistÝmum fyrri alda ■egar valdarßn vi­gekkst. Svok÷llu­ vatnsrÚttindi sem menn vilja eigna sÚr Ý vatnsf÷llum e­a jar­varma er sambŠrilegur ofbeldiseignarrÚttur og svokalla­ landnßm. Sß v÷kvi sem fellur til jar­ar ˙r skřjum yfir landi getur aldrei talist eign einstaklings e­a einstaklinga sem telja sig eiga lÝtinn jar­arskika.

Auk ■ess mß geta ■ess a­ svokalla­ur landb˙na­ur hefur sÝ­ustu 100 ßrin veri­ rekinn me­ rÝflegum styrk frß landsm÷nnum ÷­rum en ■eim sem stunda landb˙na­ svo a­ ■a­ rřrir enn frekar hinn svokalla­a l÷gvernda­a eignarrÚtt ß landi.

Ljˇst er a­ hugmynd ■essi mun gŠta mikillar mˇtspyrnu frß au­valdssinnum sem vilja verja vald au­valds Ý samskiptum ■egnanna og berjast geng ÷llu sem kalla­ er jafnrŠ­i e­a jafnrÚtti ß me­al ■egnanna gagnvart l÷gum.

ReykjavÝk 11. ßg˙st 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

fv. skipstjˇri


HatursglŠpur.

Nřlegt or­ Ý Ýslensku (hatursglŠpur) innan vi­ 20 ßra gamalt. Or­ ■etta var­ til vi­ svokalla­a fj÷lmenningarstefnu stjˇrnvalda. Stjˇrnv÷ld hÚldu ßfram me­ sÝna mislukku­u fj÷lmenningarstefnu ■rßtt fyrir vi­varanir fj÷lda manna, bŠ­i skriflega og munnlega, um ■ß hŠttu sem stafa­i af fj÷lmenningarstefnunni og bentu ß ■ß neikvŠ­u atbur­i er or­i­ h÷f­u Ý SvÝ■jˇ­, Noregi og Danm÷rku vegna innflutnings ß fˇlki sem ekki var rei­ub˙i­ til a­ samlagast si­um fˇlksins sem fyrir var Ý l÷ndunum.

N˙ er ■a­ fari­ a­ koma fram sem vara­ var vi­ fyrir tuttugu ßrum e­a meira, ■.e. ßt÷k ß milli menningarheima, og ß ■etta eftir a­ magnast og ver­a ill■olandi fyrir Ýb˙a sem vilja hafa fri­ Ý sÝnu heimalandi.

═ gegnum margar aldir hafa veri­ ßt÷k ß milli ■eirra menningarheima sem hafa leitt til tilur­ar ■essa or­s Ý Ýslensku vegna mistaka fj÷lmenningarstefnu stjˇrnvalda. Menningarvitar stjˇrnvalda hafa haldi­ a­ ■eir vŠru a­ bjarga heiminum me­ ■essum a­ger­um sÝnum en hafa Ý sta­ ■ess leitt til alvarlegrar sundrungar innan Ýslensks samfÚlags. Fj÷lmenningarvitarnir mega gera rß­ fyrir a­ ßt÷k ver­i milli menningarheima ß ═slandi Ý framtÝ­inni eins og or­i­ hefur ß hinum Nor­url÷ndunum og EvrˇpurÝkjum sunnar Ý ßlfunni.

Hvort ■essi fj÷lmenningarvitleysa ═slenskra stjˇrnvalda lei­i til sambŠrilegra ßtaka og ur­u afdrifarÝk ß Spßni, ■egar svo kalla­ir Mßrar voru hraktir frß Spßni ß ÷ldum ß­ur, mun tÝminn lei­a Ý ljˇs. Stjˇrnv÷ld skulu gera sÚr grein fyrir a­ svokalla­ GETTË er fari­ a­ myndast Ý ReykjavÝk sem fyrr en seinna lei­ir til alvarlegra ßtaka ß milli menningarheima, heimamanna og hinna a­fluttu. NeikvŠ­ atvik er or­i­ hafa ß undanf÷rnum ßrum vegna mismunandi menningarheima sem frÚttir hafa borist af er a­eins forsmekkurinn a­ alvarlegum og ef til vil blˇ­ugum ßt÷kum a­ila.

═slensk stjˇrnv÷ld hef­u ßtt a­ lesa betur s÷gur fyrri alda um ■au sÝfelldu ßt÷k sem or­i­ hafa Ý heiminum og rekja mß til framsˇknar framandi menningar til ß­ur fri­samra rÝkja. Ekki er hŠgt a­ sjß ß s÷gunni a­ mannfˇlki­ hafi vitkast og sÚ rei­ub˙i­ til a­ umbera framandi menningu og ■ß einkum Ý sambandi vi­ tr˙arbr÷g­.

Stjˇrnv÷ld ß ═slandi Šttu a­ huglei­a vel hvers vegna rÝki eins og SaudÝ-ArabÝa og furstadŠmin ß ■eim skaga taka ekki ß mˇti neinum af tr˙brŠ­rum sÝnum sem eru Ý vanda. Mß geta sÚr til a­ ˇeir­ir ■Šr sem veri­ hafa Ý rÝkjum Litlu AsÝu megi rekja til baktjalda-a­ger­a frß ■essum rÝkjum ß ArabÝuskaga Ý ■eim tilgangi einum a­ hrekja tr˙brŠ­ur sÝna yfir til Evrˇpu Ý von um a­ nß ÷flugri fˇtfestu ■ar og tr˙arbrag­a-v÷ldum.

═slenskir fj÷lmenningarvitar Šttu a­ Ýhuga vel ■au ˇ■urftar verk er ■eir hafa unni­ ß Ýslensku menningarlÝfi og hŠtta ■eim skemmdarverkum er ■eir hafa unni­ ß Ýslensku samfÚlagi.

ReykjavÝk 21. j˙lÝ 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

fv. skipstjˇri


Hlřnun jar­ar og umhverfissinnar.

Svokalla­ir umhverfissinnar og sjßlfskipa­ir sÚrfrŠ­ingar Ý mßlefnum er var­a hlřnun jar­ar eru vŠgt til or­a teki­ „hlŠgilegir“ Ý r÷kleysu sinni um hlřnun jar­ar.

Ůessir sjßlfskipu­u sÚrfrŠ­ingar fara mikinn Ý umfj÷llun sinni um gj÷r­ir mannskepnunnar er valdi ■vÝ sem ■eir hafi mŠlt, a­ me­al hiti jar­ar hafi aukist ß sÝ­ustu ßratugum. Hafa ■eir Ý stˇryrtum yfirlřsingum sÝnum fullyrt a­ Ýb˙ar jar­ar (mennirnir) hafi me­ gj÷r­um sÝnum valdi­ ■eim breytingum ß me­alhitastigi jar­arinnar sem ■eir telja sig hafa mŠlt ß sÝ­ustu ßratugum.

Ůa­ sem er broslegt vi­ mßlflutning ■essara sÚrfrŠ­inga er a­ ■eir byggja sÝnar ni­urst÷­ur ß rannsˇknum fßrra ßratuga jar­s÷gunnar ■rßtt fyrir a­ fyrir liggja, a­ ■vÝ tali­ er, ni­urst÷­ur eldri rannsˇkna um hitasveiflur ß j÷r­inni sem erfitt er a­ sjß a­ ma­urinn (homo sapiens) hafi haft afskipti af.

SamkvŠmt ritu­um heimildum sem eigna­ar eru vÝsindam÷nnum hafa oft or­i­ sveiflur Ý hitastigi jar­ar og mß ■ar nefna svokalla­ar Ýsaldir. Ein fyrir 10-20000 ßrum og a­rar ß undan henni. Einnig mß geta ■ess a­ tala­ (rita­) hefur veri­ um ■a­ sem kalla­ var Litla Ýs÷ld sem ß a­ hafa gengi­ yfir j÷r­ina ß ßrunum 1300 til 1700. Ůß hafi me­al annars Thames ß vi­ Lund˙narborg veri­ Ýsil÷g­ a­ vetri til svo Ýb˙ar hafi gengi­ yfir ßna ß Ýs. Auk ■ess hefur veri­ bent ß mannvistarleifar sem komi­ hafa undan Brei­amerkurj÷kli ß ═slandi sem taldar hafa veri­ 7-800 ßra gamlar.

Me­ vÝsan Ý grein sem birt var Ý bˇk (Undur veraldar) er ˙t kom um 1940 en ■ar er tali­ a­ hlutfall s˙refnis O2 hafi veri­ um 30% af lofthj˙p jar­ar fyrir ˇtilgreindum ■˙sundum ßra en er tali­ vera um 21% ß ■essum tÝma (Ý dag). Fleiri skrß­ar heimildir eru til um tali­ ßstand ß j÷r­inni fyrir ˇt÷ldum ÷ldum ■ar sem litlar lÝkur eru taldar ß a­ afskipti mannsins hafi veri­ orsakavaldur breytinga.

Ekki hefur veri­ hŠgt a­ sřna fram ß a­ afskipti mannsins hafi orsaka­ hvarf svokalla­ra risae­la af yfirbor­i jar­ar. Sannanleg tilvist ■eirra og hvarf ßn skřringa gefur til kynna a­ ■rˇun lÝfs ß j÷r­inni sÚ st÷­ugt Ý gangi og tilvist mannskepnunnar sem eitt af dřrum jar­arinnar sÚ ekki tryggt til eilÝf­ar.

Hinir sjßlfskipu­u umhverfissinnar og sÚrfrŠ­ingar Ý umhverfismßlum Šttu a­ fara a­ huga ■a­ ■vÝ hvernig ■eir geti stjˇrna­ hitageislun frß sˇlinni til jar­arinnar me­ vÝsan til ■eirra hitasveiflna ,sem tali­ er sanna­, a­ or­i­ hafi ß j÷r­inni ß ■˙sundum og milljˇnum ßra.

Mj÷g erfitt e­a ˇm÷gulegt er a­ finna rita­ar heimildir er fjalla um vandamßl offj÷lgunar mannkynsins ß j÷r­inni. MannskŠ­ar farsˇttir e­a mannfˇrnir af v÷ldum styrjalda eru or­nar minni a­ umfangi en ger­ist hÚr ß ÷ldum ß­ur og ■vÝ hefur fj÷lgun fˇlks ß j÷r­inni leitt til hluta ■eirra vandrŠ­a sem mannkyni­ ß vi­ a­ strÝ­a Ý dag og er ■ar a­allega um affall (sorp) a­ rŠ­a.

Birtar hafa veri­ upplřsingar sem sag­ar eru vÝsindalegar um a­ yfirbor­ sjßvar hafi veri­ um 300 fetum lŠgra ß svŠ­um vi­ IndˇnesÝu fyrir nokkur ■˙sund ßrum.

Voru ■a­ a­ger­ir mannskepnunnar sem ors÷ku­u ■Šr breytingar?

Spyrja mß hvort hinir margrˇmu­u umhverfis sinnar sÚu rei­ub˙nir til a­ standa fyrir skipul÷g­um a­ger­um til fŠkkunar mannskepnunnar ß j÷r­inni. Me­ ■vÝ mˇti vŠri hŠgt a­ minnka CO2 sem kemur frß mann-skepnum auk ■ess sem ■ß yr­i hŠgt a­ fŠkka alidřrum sem mannskepnan nŠrist ß og minnka enn meira losun CO2.

Er ekki a­al vandamßl jar­arb˙a offj÷lgun ■eirra sem kallast menn?

═ frŠ­igreinum er skrß­ar hafa veri­ um upphaf lÝfs ß j÷r­inni er geti­ um tilur­ einfrumunga sem fyrsta lÝfsformi­. Lif­u ■essir einfrumungar ß ■eim efnum sem fundust ß j÷r­inni og gßtu nŠrt ■ß. Ůegar ■au efni voru uppÚtin fˇru einfrumungarnir a­ Úta hvorir a­ra til a­ halda lÝfi. Eru mannskepnurnar ekki a­ nßlgast ■a­ tÝmabil a­ ■eir fari a­ Úta hvorir a­ra til a­ halda lÝfi?

Eru ni­urst÷­ur svokalla­ra vÝsindarannsˇkna, og var­a breytingar Ý lofthj˙p jar­ar af mannav÷ldum, ekki bygg­ar ß vafas÷mum e­a r÷ngum forsendum og mßlefni ■etta nota­ af stjˇrnv÷ldum til a­ leggja nřjan skatt ß ■egnana?

ReykjavÝk 17. j˙lÝ 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

fv. skipstjˇri


L÷gvernda­ur ■jˇfna­ur

S˙ starfsemi sem fram fer undir heitinu Tryggingastofnun rÝkisins (═slands) fellur a­ sumu leiti undir ■a­ sem kalla mß l÷gvernda­an ■jˇfna­.

Um er a­ rŠ­a ■a­ sem kalla­ er a­ endurreikna l÷gbo­nar grei­slur eftirlauna til ■egna landsins. Grei­slur ■essar eru kalla­ar „bŠtur“ af rß­am÷nnum ■jˇ­arinnar en grei­slurnar eiga rˇt sÝna a­ rekja til ßrsins 1946 ■egar lag­ur var skattur ß alla landsmenn til ■ess a­ grei­a fˇlki m.a. grunneftirlaun ■egar ■a­ hŠtti a­ vinna. Var ■etta fyrir hina almennu hreyfingu hjß ■egnum ═slands um stofnun lÝfeyrissjˇ­a sem fˇr af sta­ upp ˙r 1950.

Af hßlfu ■essarar stofnunar (Tryggingastofnun rÝkisins (═slands)) telja stjˇrnendur stofnunarinnar sig ■urfa a­ endurreikna hinar svok÷llu­u „bŠtur“ tvisvar til ■risvar sinnum ß ßri og hafi sÝnar eigin heimatilb˙nu forsendur til slÝkra ˙treikninga. ┴stŠ­an er s˙ a­ af hßlfu rß­amanna stofnunarinnar er liti­ ß ■ß ■egna landsins sem fß grei­slur frß stofnuninni sem ˇsannindafˇlk sem ekki sÚ hŠgt a­ treysta, upplřsingar sem ■etta fˇlk gefi sÚu ekkert anna­ en ˇsannindi.

Sannanir eru fyrir ■vÝ a­ upplřsingar sem ■egnarnir senda inn til Tryggingastofnunar um tekjur sÝnar, samkvŠmt kr÷fu stofnunarinnar og breytingar ■ar ß, finnast ekki ■egar krafist er sannana um samskipti vi­ stofnunina vegna slÝkra gagna.

Sagt er a­ ■egnarnir steli undan skatti ef ■eir ekki telja rÚttar upphŠ­ir fram til skatts. ŮvÝ er framfer­i af hßlfu Tryggingastofnunar rÝkisins Ý mßli ■vÝ er hÚr er lÝst l÷gvarinn ■jˇfna­ur (heimilt er forsvarsm÷nnum stofnunarinnar TR a­ kŠra undirrita­an fyrir ummŠlin).

Af hßlfu stofnunarinnar (Tryggingastofnun rÝkisins (═slands)) er veri­ a­ rugla me­ grei­slur til ■egnanna og grei­a skatt af grei­slum og sÝ­an bakfŠra skattagrei­slur vi­ endurreikning vegna rangra a­ger­a og rangra forsemda af hßlfu starfsmanna stofnunarinnar og ■ar me­ taldar skattgrei­slur. SÝ­an er aftur endurreikna­ af hßlfu stofnunarinnar ■egar kemur Ý ljˇs a­ fyrri bakfŠrsla var bygg­ ß r÷ngum forsendum og og um vangrei­slu af hßlfu stofnunarinnar a­ rŠ­a, er ■ß greitt samkvŠmt endurreikningi yfir langt tÝmabil og skattafrßdrßtturinn bŠ­i rangur og greiddur ß r÷ngum tÝma a­ mati RÝkisskattstjˇra.

Ůetta lei­ir til endurreiknings ß skatti af hßlfu RÝkisskattstjˇra sem krefur ■ß ■ann sem hefur fengi­ rangar grei­slur frß stofnuninni um grei­slu skattsins ßsamt v÷xtum og ver­bˇtum. Af hßlfu stofnunarinnar (TR/═) er stoli­ af ■egnunum l÷gbo­num grei­slum sem ■eir grei­a sÝ­an l÷ngu seinna (meira en ßri seinna) ßn ■ess a­ sjßanlegt sÚ ß g÷gnum frß stofnuninni a­ greiddir sÚu drßttarvextir af vangreiddum eftirlaunum. Ůetta gera ■eir ■rßtt fyrir a­ genginn sÚ dˇmur Ý mßli er var­ar vangrei­slu launa a­ grei­a skuli drßttarvexti af vangoldnum launum frß gjalddaga til grei­sludags. Ů.e. yfir ■a­ tÝmabil sem vangrei­slan varir.

Ůegar RÝkisskattstjˇri reiknar ˙t skattinn, eftir rangfŠrslur Tryggingastofnunar, reiknar hann samkvŠmt refsißkvŠ­um skattalaga me­ v÷xtum og ver­bˇtum. Vexti og ver­bŠtur ver­ur sß sem ver­ur fyrir ˇl÷glegum a­ger­um af hßlfu Tryggingastofnunar rÝkisins/═slands a­ grei­a ■vÝ l÷gbrjˇturinn, Tryggingastofnun, er stikkfrÝ eins og l÷glegir ■jˇfar sem eru ßbyrg­alausir ß l÷gbrotum sÝnum. Ein af afs÷kunum Tryggingastofnunar eru a­ allir ■egnar sÚu ßbyrgir fyrir grei­slu skatta af tekjum sÝnum. Ůß skiptir engu mßli ■ˇtt hi­ glŠpsamlega rugl-reikniskerfi sem nota­ er af Tryggingastofnun rÝkisins/═slands sÚ loka­ fyrir almenningi. Forsendur til ˙treiknings sÚ einkamßl starfsfˇlks stofnunarinnar og ■eir sÚu ekki skyldugir a­ gefa upp forsendur ˙treikninga sinna e­a gefa neinar skřringar ß forsendum ˙treikninga. Ůegnarnir hafa engar forsendur til ˙treiknings (Leyndarmßl Tryggingastofnunar) ß ■vÝ sem ■eir eiga rÚtt ß og kalla­ er grunnlÝfeyrir.

DŠmi er um a­ endurgrei­slukrafa frß Tryggingastofnun rÝkisins hafi veri­ felld ni­ur ■ar sem af hßlfu stofnunarinnar var neita­ Ý fj÷gur ßr a­ skila inn Ýtarlegum ˙treikningum ß endurgrei­slukr÷funni til Sřslumannsins ß Bl÷nduˇsi sem annast innheimtu fyrir stofnunina. Ůa­ var betra a­ fella kr÷funa ni­ur, eftir fj÷gur ßr, heldur en opinbera ˙t-reikningarugli­ sem vi­gengst hjß ■eirri stofnun sem kallast Tryggingastofnun rÝkisins/═slands.

Af hßlfu starfsmanna stofnunarinnar er vi­h÷f­ slÝk ˇsvÝfni a­ ■eir segja a­ ßstŠ­an fyrir r÷ngum grei­slum sÚ a­ „t÷lvan“ geri ■essa vitleysu. Starfsmenn stofnunarinnar geri ekki mist÷k heldur dau­ur hlutur (t÷lvan) sem getur ekki svara­ fyrir sig.

Hvergi er hŠgt a­ fß forsendur fyrir ˙treikningum sem fram fara hjß Tryggingastofnun rÝkisins ß svok÷llu­um grunnlÝfeyri landsmanna og vir­ist sem slÝkt sÚ leyndarmßl stofnunarinnar sem almenningur fßi ekki a­gang a­. Hefur veri­ reynt Ý m÷rg ßr a­ fß upplřsingar frß Tryggingastofnun rÝkisins/═slands um hva­ liggi a­ baki (forsendur) ˙treikningi ß grunnlÝfeyri. VŠri frˇ­legt fyrir almenning a­ heyra ˙tskřringar frß RÝkisskattstjˇraembŠttinu ß ■eim upplřsingum um grei­slur til fˇlks sem berast frß stofnuninni, Tryggingastofnun rÝkisins/═slands, til RÝkisskattstjˇraembŠttisins.

Ljˇst er a­ hreinsa ■arf til Ý starfsemi sem fellur undir Tryggingastofnun rÝkisins/═slands.

ReykjavÝk 15. j˙lÝ 2019

Kristjßn S. Gu­mundsson

fv. skipstjˇri


NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband